Η στρατιωτική υπεράσπιση του Δικαίου διαιωνίζει θανάσιμους ανταγωνισμούς και μακροπρόθεσμα βλάπτει κάθε εθνικό πολιτισμό: Αντιρρήσεις συνείδησης στην βίαιη άμυνα.

Φθινόπωρο 2000

Dr. Μιχαήλ Π. Μουτούσης,
Bachelor of Science Φυσικής, Master of Science Φυσιολογίας & Ψυχιατρικής,
Μέλος του Βασιλικού Κολλεγίου των Ψυχιάτρων της Αγγλίας (MRCPscych)

KΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ

(Επικεφαλίδες των μερών που ακολουθούν)

1. Οι περισσότεροι λαοί πιστεύουν ότι η απειλητικότητα και βαρβαρότητα των 'εχθρών' τους δεν τους αφήνει άλλη λύση παρά να βασίζονται σε στρατιωτικά (φονικά) μέσα υπεράσπισης του Δικαίου.  [Αναλυτικά]

2. Η πίστη αυτή απορρέει από την εικόνα που κάθε λαός έχει για τον εαυτό του μέσα στην Ιστορία.  [Αναλυτικά]

3. Η πίστη αυτή οδηγεί στην θεσμοθέτηση φονικών (στρατιωτικών) ομάδων οι οποίες συχνά καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα ακόμα και των μελών τους, ιδιαίτερα του δικαιώματος της ελεύθερης σκέψης.  [Αναλυτικά]

4. Είναι άκρως αμφίβολο άν οι στατιωτικές μέθοδοι υπερασπίσεως του Δικαίου είναι προς το μακροπρόθεσμο εθνικό συμφέρον  [Αναλυτικά] .

5. Κατά την Επί του Όρους Ομιλία του Χριστού "μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην". Αυτοί εξυπηρετούν καλύτερα την δικαιοσύνη εφαρμόζοντας την άλλη διδαχή της Επί του Όρους Ομιλίας, "Εγώ δε λέγω υμίν μη αντιστήναι τώ πονηρώ' αλλ'... όστις σε αγγαρεύσει μίλιον εν, ύπαγε μετ' αυτού δύο".  [Αναλυτικά]

6. Η μετουσίωση της ύψιστης αρχής της αγάπης προς τους 'εχθρούς' σε πράξη είναι καθήκον του κάθε πολίτη, όπως απέδειξαν αυτοί που ακολούθησαν τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ η τον Μαχάτμα Γκάντι.  [Αναλυτικά]

7. Στις ακραίες και σπάνιες περιπτώσεις γενοκτονίας η ειρηνιστική αυτή θέση συνεπάγεται τεράστιες θυσίες και η εύρεση κατάλληλου τρόπου εφαρμογήςτης χρειάζεται τεράστια προσπάθεια.  [Αναλυτικά]

Ο κάθε πολίτης έχει έτσι την υποχρέωση (πόσο μάλλον το δικαίωμα) να θέσει τη ζωή του συνανθρώπου του και το μακροπρόθεσμο συμφέρον φίλων και εχθρών πολύ υψηλότερα από τις όποια βραχυπρόθεσμη εδαφική ακαιρεότητα η εθνική κυριαρχία.  [Συμπέρασμα]
 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ


Ο Ελληνικός λαός και πολιτισμός (όπως και κάθε λαός και πολιτισμός) είναι μιά αξιοθαύμαστη παρουσία, κάτι που ο κάθε Έλληνας, άλλα και πολλοί φιλέλληνες καταλαβαίνουν ότι πρέπει να διαφυλαχθεί και να αναπτυχθεί. Σε τέτοιες θέσεις βασίζεται το Ελληνικό Σύνταγμα όταν θεσμοθετεί την στρατιωτική θητεία σαν υποχρέωση των Ελλήνων ανδρών. Η διαφύλαξη του Ελληνικού κράτους βασίζεται στον στρατό. Θα αναπτύξω τη θέση ότι μακροπρόθεσμα, και τις περισσότερες φορές και βραχυπρόθεσμα, η προάσπιση του Ελληνισμού με στρατιωτικά μέσα είναι βλαβερή. Έτσι ο στρατός σαν θεσμός πρέπει να καταργηθεί. Ο πολίτης έχει δικαίωμα και καθήκον να αποσχέσει από το στρατό και να εργαστεί για την αντικατάσταση του στρατιωτικού κατεστημένου με Ειρηνιστικές δομές. Έχει ύψιστο (και αισχρά παραμελλημένο) καθήκον να εργαστεί με ειρηνικά μέσα για την ασφάλεια του Ελληνισμού. Φυσικά δεν έχουμε τώρα πλήρη τεχνογνωσία γιά κάτι τέτοιο: γιά να προχωρίσουμε προς την Ειρήνη χρειαζόμαστε πολύ δουλειά.Έτσι πρέπει ευθύς εξαρχής να ξεκαθαρίσω ότι ο στρατός πρέπει καταργηθεί σε στενή συνάρτηση με τη δημιουργία εναλλακτικών δομών.
 

AΝΑΠΤΥΞΗ


1. Οι περισσότεροι λαοί πιστεύουν ότι η απειλητικότητα και βαρβαρότητα των'εχθρών' τους δεν τους αφήνει άλλη λύση παρά να βασίζονται σε στρατιωτικά (φονικά) μέσα υπεράσπισης του Δικαίου.

Μαθαίνει κανείς από παιδί ότι ο άνθρωπος συναντά εχθρούς απάνθρωπους, Κακούς. Στο εθνικό επίπεδο δεν μπορεί, πολλές φορές, παρά να πολεμήσει: ''Η πατρίδα μας η Ελλάδα ήταν σκλαβωμένη στους Τούρκους για πολλά πολλά χρόνια. Όμως οι Έλληνες δεν μπορούσαν να ζήσουν σκλάβοι. Και στις 25Μαρτίου 1821 έκαναν επανάσταση. Πολέμησαν τους Τούρκους και ελευθέρωσαντην πατρίδα μας. Γι' αυτό και κάθε χρόνο, την ίδια μέρα, κάνουμε μεγάληγιορτή.'' ["Εμείς και ο κόσμος", βιβλίο 'Μελέτης του περιβάλλοντος' της πρώτης δημοτικού, ΣΤ' εκδ., ΟΕΔΒ 1997].

Αυτή η θέση επαναλαμβάνεται χιλιάδες φορές με χιλιάδες αφορμές και φαίνεται οφθαλμοφανής στον καθένα. Γιά να περάσω από το ιστορικό στο μυθικό (καικάπως χιουμοριστικό !), φανταζόμαστε τον εαυτό μας σαν κοκκινοσκουφίτσες, ανυποψίαστες στο σπίτι της ήδη καταβροχθισμένης γιαγιάς μας. Ο Κακός Λύκος(ο εχθρός) προσπαθεί να μας παραπλανήσει με ψέματα για να μας φάει, και μόνη λύση είναι ο Ξυλοκόπος (ο υπερασπιστής) που κατακρεουργεί με τη σειράτου τον εχθρό - Λύκο. Στο παράδειγμα της Α' Δημοτικού, η γιαγιά είναι οι βυζαντινοί μας πρόγονοι, το σπίτι η Ελλάδα, ο λαός η Κοκκινοσκουφίτσα και οξυλοκόπος ο στρατός. Στην Αγγλία όπου έμενα, οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου θεωρούνταν κοκκινοσκουφίτσες, ο Μιλόσεβιτς λύκος, και ο ΝΑΤΟικός στρατός ξυλοκόπος. Φυσικά υπάρχει ένας τεράστιος διπλωματικός - διαπραγματευτικός μηχανισμός που πολλές φορές αποτρέπει τις συγκρούσεις. Ενώ όμως αυτός ομηχανισμός συχνότατα (πολύ συχνότερα απ' όσο συχνά νομίζεται) αποτρέπει τις συγκρούσεις, οι λαοί συγχρόνως συνεχώς εξελίσουν τις πολεμικές τους μηχανές. Έτσι όταν θεωρηθεί ότι η επίσημη διπλωματία δεν έχει πια να προσφέρει, οι συγκρούσεις είναι όλο και αιματηρότερες, όλο και σφοδρότερες.

Ο Ελληνισμός και η χριστιανική ορθοδοξία συμπορεύτηκαν για πολύ. Μόνο τα τελευταία χρόνια ο Ελληνικός χώρος έχει αρχίσει ν'απελευθερώνεται, έτσι ώστε οι μη ορθόδοξοι να έχουν αρχίσει να γίνονται ουσιαστικά αποδεκτοί (κατ'αντίθεση του να είναι πολίτες δευτέρας κατηγορίας, η ακόμα και ούτε καν πολίτες). Όχι μόνο ο Ελληνισμός είναι στενά συνδεδεμένος με την Ορθοδοξία, αλλά και ο στρατός είναι εδώ και πολλούς αιώνες ακόμα πιό στενά συνδεδεμένος με την Ορθοδοξία. Το 'Τή υπερμάχω στρατηγώ' είναι ύμνος Ελληνικός. Όμως εδώ θα υποστηρίξω ότι πρώτον, ο στρατός δεν είναι απαραίτητος για την προστασία καιτην ανάπτυξη της Ορθοδοξίας, και ότι δεύτερον, η ένοπλη υπεράσπιση του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας κάθε άλλο παρά απορρέει από τη Χριστιανική πίστη. Ας σημειώσουμε πρώτα ότι ο Χριστιανισμός ιδρύθηκε και διαδόθηκε εντυπωσιακά στους τρείς πρώτους μ.Χ. αιώνες χωρίς ''υπέρ πίστεως'' μάχες. Αντίθετα μπορεί να περηφανεύεται ότι επέζησε και διαδόθηκε τότε πάρα την βίαιη και ένοπλη καταστολή των Ρωμαϊκών αρχών. Κατα διαφορετικό τρόπο, ο Ορθόδοξος χριστιανισμός επέζησε και συντέλεσε στην επιβίωση της Ελληνικής γλώσσας και παιδείας κάτω από τον Οθωμανική Θεοκρατορία. Η ''κοκκινοσκουφίτσα'' επέζησε στο σπίτι της γιαγιάς κάτω απο γενεές ''λύκων'' !

2. Η πίστη στην αναγκαιότητα της βίαιης άμυνας απορρέει από την εικόνα πουκάθε λαός έχει για τον εαυτό του μέσα στην Ιστορία.

Το πιό βασικό στοιχείο του πώς οι λαοί βλέπουν την Ιστορία είναι ποιά γεγονότα διαλέγουν σαν αφετηρία και ποιά σαν κατάληξη αφήγησης της κάθε σύγκρουσης. Έτσι η παραπάνω αφήγηση της πρώτης δημοτικού αρχίζει με την ''Ελλάδασκλαβωμένη στους Τούρκους'' , ενώ τα συχνότατα έργα της Αγγλικής τηλεόρασης γύρω από τον β' Παγκόσμιο Πόλεμο (ΠΠ) αρχίζουν πάντα με τους Ναζί να έχουν ήδη διαπράξει εισβολές και να απειλούν κάθε ελευθερία και έννοια πολιτισμού. Ο εχθρός είναι ήδη Κακός Λύκος, έχει ήδη εισβάλει στο σπίτι και έχει ήδη φάει τη γιαγιά μας. Η κατάληξη της πρώτης ιστορίας είναι η ελεύθερη Ελλάδα, της (τηλεοπτικής) δεύτερης η νίκη των Αγγλοσαξώνων και η επαναφορά της 'δημοκρατίας'.

Έτσι ο κάθε λαός βλέπει τον εαυτό του σε θέσεις όπου αν δεν υπερασπιστεί βίαια (στρατιωτικά) τον εαυτό του η ίδια η υπόστασή του θα χαθεί. Όχι μόνο αυτό, αλλά από τέτοιες θέσεις οι θάνατοι που θα προκαλούνταν απο την μη-βία θα ήταν ίσως κατά πολύ περισσότεροι από εκείνους που θα έφερνε (και που στα παραμύθια και στα έργα, φέρνει) ο "Δίκαιος Πόλεμος" [Αγ. Αυγουστίνος].

Η εκλογή τέτοιων σημείων αφήγησης οδηγεί τους λαoύς να βλέπουν τον εαυτό τους -
α. ως αθώο θύμα
β. ως μη έχοντα άλλη εκλογή από την ένοπλη άμυνα
γ. ως γενναίο
δ. ως σωτήρα του Καλού (έννομης τάξης, ελευθερίας, δημοκρατίας, ευημερίας κτλ.)
ε. υπό μέλλουσα απειλή ιδίας φύσεως, που μόνο βίαια μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Με αυτόν τον τρόπο ο κάθε σχεδόν λαός αισθάνεται καταξιωμένος από την Ιστορία, με δικαίωμα του να θεωρεί δευτερεύοντα τα γεγονότα που υπονομεύουν την παραπάνω εικόνα του. Έτσι παρά τα τρομερά τους εγκλήματα στον β' ΠΠ οι Γερμανοί έστειλαν τη Λουφτβάφε να βομβαρδίσει τη Σερβία. Παρά το αίμα και τη δυστυχία στην οποία βύθισε τον κόσμο η στρατιωτικά υποβασταζόμενη αποικιοκρατία, ο ''Ανεπτυγμένος κόσμος'' θεωρεί εαυτόν ως στρατιωτικό υπερασπιστή της νέας 'Παγκόσμιας Τάξεως'.
 

3. Η πίστη στην αναγκαιότητα της ένοπλης άμυνας οδηγεί στην θεσμοθέτηση φονικών (στρατιωτικών) ομάδων οι οποίες συχνά καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα ακόμα και των μελών τους, ιδιαίτερα του δικαιώματος της ελεύθερης σκέψης.

Οι ένοπλοι φημίζονται για τις βαρβαρότητες που διαπράττουν. Πάμπολλοι απ'αυτούς που έχουν υπηρετήσει στρατό περιγράφουν πως στους στρατιώτες συχνά 'μαθαίνεται να υπακούουν' με ψυχολογικά τα πιό βάρβαρα και ταπεινωτικά μέσα. Λέγεται πολλές φορές ότι αν οι στρατιώτες δεν μάθουν να υπακούουν εντελώς τους ανωτέρους τους, ο στρατός δεν μπορεί να λειτουργησεί. Όχι μόνο αυτό, αλλά άν δεν μάθουν να υπακούουν σε ταπεινωτικές, ανούσιες, ανόητες ακόμα εντολές, εντολές που κάνουν να υποφέρουν εαυτούς και αλλήλους, τότε ίσως σε καιρό πολέμου να αμφισβητήσουν εντολές και να χαθούν άσκοπα ζωές και μάχες.Το 'ο σκοπός αγιάζει τα μέσα' εφαρμόζεται όχι μόνο από τον στρατό, αλλά και μέσα στο στρατό.

Πρόκειται φυσικά όχι για την αναγκαιότητα που προβάλλεται, αλλά γιά αποτέλεσμα της νοοτροπίας που διακατέχει το όλο στρατιωτικό κατεστημένο. Έχω την μεγάλη τύχη να είμαι γιατρός, ψυχίατρος. Πάμπολλες φορές έχω εφαρμόσει εντολές ανωτέρων. Καθημερινά φέρουμε ευθύνη για τη ζωή και την ασφάλεια ανθρώπων. Ξέρω καλά ότι όσο πιό κρίσιμη η κατάσταση με τόσο μεγαλύτερη ευθύνη δρούν οι άνθρωποι. Όταν η ζωή η η ασφάλεια άλλων είναι στα χέρια σου δεν χρειάζεσαι ταπεινωτικές εκπαιδεύσεις ούτε για να πειθαρχήσεις ούτε για να αγωνιστείς. Αντίθετα, ίσως αν οι στρατιώτες είχαν ανεπτυγμένη σκέψη και συνείδηση τα τανκς δε θα έμπαιναν στο Πολυτεχνείο. Άν ο Συμμαχικός Στρατός δεν εκτελούσε τους λιγοστούς λιποτάκτες των χαρακωμάτων του α' ΠΠ ίσως να είχε περισσότερη ικανότητα για σκέψη του τι πραγματικά έκανε.

Η στρατιωτική νοοτροπία έχει λοιπόν τρομερά προβλήματα ώς προς την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του φαντάρου. Τόσο σοβαρά προβλήματα που από μόνα τους θα δικαιολογούσαν την αντίρρηση συμμετοχής σε έναν τέτοιο οργανισμό για λόγους συνείδησης.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου κυρίως αιώνα άρχισαν να εφαρμόζονται και να συζητιούνται μέτρα για τον 'εκπολιτισμό' των στρατιωτικών θεσμών. Τέτοια μέτρα συμπεριλαμβάνουν τη Συνθήκη της Γενεύης, την απαγόρευση της χρήσηςχημικών όπλων, τα δικαιώματα δράσης του Ερυθρού Σταυρού & Ημισελήνου σε πολεμικές ζώνες, την (μερική) καταδίκη του ρόλου των Πυρηνικών Όπλων από το Διεθνές Δικαστήριο και ακόμα την (δυστυχώς ακόμα ελλιπέστατη) αναγνώριση του δικαιώματος Αντίρρησης Συνείδησης. Αυτά τα μέτρα μας δίνουν ελπίδες ότι το ανθρώπινο γένος μπορεί να καταργήσει τα πυρηνικά όπλα και μετά από αυτά και τα συμβατικά όπλα. Τα ενθαρρυντικά όμως αυτά μέτρα δεν πρέπει να μας αποκρύβουν το ότι η τρομακτική φονική δραστηριότητα των ενόπλων δυνάμεωνόπως και οι στρατιωτικές νοοτροπίες βασίζονται στην ίδια πρωτόγονη ψυχολογία. Είναι μια ακραία μορφή του ''Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα''. Είναι μια ψυχολογία που έχουμε δυνάμει όλοι μας, αυτή που μας επιτρέπει να θεωρούμε τους πολέμους μας σαν Αγώνες του Καλού με το Κακό παρά σαν Τραγωδίες - με την Αρχαία έννοια του όρου. Για τον αρχαίο τραγικό ήρωα η χρήση της βίας για την υπεράσπιση του Δικαίου (ο φόνος, π.χ., της Κλυταιμνήστας) είναι φρικτό δίλλημα που επακολουθείται από Ερινύες. Κατ' αντίθεση οι φαντάροι φέρονται να πηγαίνουν στην Αλβανία ''με το χαμόγελο στα χείλη'', παρ' όλο που πάνε να σκοτώσουν τους Ιταλούς αδελφούς τους. Χρόνια μετά γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου, με το χαμόγελο πάλι στα χείλη - ίσως οι Ερινύες να πνίγηκαν στοαίμα των δικών μας νεκρών, ίσως να μην έχουμε πιά μεγάλους τραγικούς ποιητές να τις ακούσουν. Δεν πρόκειται όμως πρώτα-πρώτα για ηθικό πρόβλημα. Πρόκειται για φυσικό ψυχολογικό φαινόμενο, ψυχολογικό μηχανισμό που εμείς οι άνθρωποι επιστρατεύουμε (κυριολεκτικά) όταν βρισκόμαστε απεγνωσμένοι μπροστά σε απειλές και αδικία.
 

4. Οι στατιωτικές μέθοδοι υπερασπίσεως του Δικαίου είναι πιθανότατα ενάντιες στο μακροπρόθεσμο συμφέρον κάθε λαού και πολιτισμού, και ιδιαίτερα του Ελληνικού.

Η παραπάνω τάση ορισμού εκ των προτέρων των χρονικών ορίων του κάθε ιστορικού (και ιδιαίτερα κάθε βίαιου - στρατιωτικού) επισοδίου δικαιώνει το φόνο των 'εχθρών' αλλά είναι τελείως αυθαίρετη. Ας πάρουμε ένα πολύ σημαντικόπαραδείγμα - την Επανάσταση του '21.

Η ιστορία της επανάστασης του '21 παρουσιάζεται σα να ωφείλεται στην σκλαβιά των Ελλήνων, και να αποφέρει την ελευθερία τους. ''Αν οι πρόγονοί μας δεν έδιναν το αίμα τους, θα είμαστε ακόμα σκλάβοι ''. Δεν είναι όμως με κανένα τρόπο προφανές ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαινε. Θα μπορούσαμε να είχαμε ελευθερωθεί με πολιτικά μέσα, όπως η Ινδία του Γκάντι. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία θα μπορούσε να διαλυθεί όπως διαλύθηκε 80 χρόνια αργότερα ηΕΣΣΔ. Υπάρχουν χίλια-δυό άλλα σενάρια των οποίων την πιθανότητα δε θα μάθουμε ποτέ. Εκτός αυτού, ''το αίμα των προγόνων μας'' τι επέφερε; Η Ελληνική επανάσταση ήταν ένας από τους πολλούς αγώνες Χριστιανικών λαών (Σέρβων, Ελλήνων, Βουλγάρων) των οποίων οι εξεγέρσεις συνέβαλαν στην διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η διάλυση αυτή, και η δημιουργία της σύγχρονης Τουρκίας, τελειώθηκε στα πρώτα 20 περίπου χρόνια του 20 αι. μέσα σε αλεπάλληλους πολέμους. Έτσι η δημιουργία της σύγχρονης Τουρκίας συντελέστηκε κυρίως από στρατιωτικούς (Ατατούρκ κλπ) και το τουρκικό έθνος θεώρησε κάθε μη-Τουρκική (και ιδίως Χριστιανική) μειωνότητα σαν 'απειλή εκτων έσω'. Από την ψυχολογική οπτική των Τούρκων, ο βίαιος διαμελισμός της αυτοκρατορίας 'τους' από τους χριστιανούς είχε σαν αποτέλεσμα να θεωρήσουν τους Χριστιανούς Αρμένιους τόσο μισητούς, και τέτοια απειλή, που να προβούνστη γενοκτονία τους. Και στην εποχή μας η ίδια ίσως αίσθηση της απειλής εκ των έσω υποθάλπει την στρατιωτική καταστολή των Κούρδων της Τουρκίας, εξίσου η πιό βίαιης με την 'επαναστατική δράση' των τελευταίων.

Ο ίδιος ο Χίτλερ ισχυρίστηκε ότι ο κόσμος θα ξεχνούσε την γενοκτονια των Εβραίων γιατί 'Ποιός θυμάται τη γενοκτονία των Αρμενίων;' Οχι μόνο αυτό, αλλά ο ίδιος ακριβώς ψυχολογικός μηχανισμός οδηγεί από τις εκατόμβες του α' ΠΠ στο Ναζισμό και την γενοκτονία των Εβραίων όπως από τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σ' αυτή των Αρμενίων. Όπως στη γέννεση της ημι-μιλιταριστικής σύγχονης Τουρκίας οι Αρμένιοι έγιναν ο αποδιοπομπαίος τράγος στον οποίο προσκολλήθηκε η αίσθηση της 'χριστιανικής απειλής', έτσι και στον πόλεμο του Τρίτου Ράιχ οι Εβραίοι έγιναν η εστία όπου οι Ναζί προσκόλλησαν την δική τους φαντασίωση περί 'απειλής εκ των έσω'. Αυτή η παρανοϊκή, τρελή φαντασίωση είχει την πραγματική της ρίζα στο στρατιωτικό τραύμα και στον μετέπειτα εξευτελισμό που επέβαλλαν στη Γερμανία οι Σύμμαχοι κατά και μετά τον α' ΠΠ.

Δεν είναι λοιπόν αναπόφευκτη λογική που δημιουργεί την εντύπωση ότι στρατιωτικά έπη οδήγησαν στο να έχουμε αυτή τη στιγμή ό,τι μας είναι, εθνικά και πολιτισμικά, πιό ακριβό. Είναι μιά συγκεκριμένη αξιολόγηση της ιστορίας που αγνοεί πάμπολλες εναλλακτικές ερμηνείες, αίτια και αποτελέσματα ανθρωπίνων πράξεων. Είναι σύμφωνα με την κατασκευή αυτής της αξιολόγησης και παρά την Δικτατορία των Συνταγματαρχών, παρά τους Εμφύλιους, παρά το Πολυτεχνείο, που θεωρούμε τον Ελληνικό Στρατό απαραίτητο στοιχείο της Ελληνικήςκοινωνίας.

Φυσικά, ούτε οι πολέμαρχοι του '21 ούτε οι στρατιωτικοι των πρώτων δεκαετιών του 20 αι. μπορούσαν να τα προβλέψουν αυτά. Η στρατιωτική υπεράσπιση του Δικαίου ήταν η μόνη διαθέσιμη ιδεολογία. Κατά τον ίδιο τρόπο,η φονική υπεράσπιση του Δικαίου φαίνεται σε πολλούς η μόνη λύση ενάντια σε κινήματα όπως ο επεκτατικός Ναζισμός. Οι πολύ μεγάλοι, χαρισματικοί ηγέτεςτης μη-βίας οπως ο Μαχάτμα Γκάντι κατάφεραν με την πίστη και την ικανότητά τους να δραστηριοποιήσουν τεράστιες μάζες λαού που ξεπέρασαν τη βία των δυναστών τους. Δεν μπορούμε όμως να περιμένουμε ότι σε κάθε διαμάχη θαέχουμε έναν Γκάντι για να μας οδηγεί. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να αναπτύξουμε συστηματικά τις μη-βίαιες μεθόδους πρόληψης αλλά και 'κατάσβεσης' της βίας. Μόνο τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να γίνεται σοβαρή έρευνα στις δομές και μεθόδους μη-βίας και πρόληψης του πολέμου. Ο συγγραφέας του παρόντος συμβάλλει ενεργά σ' αυτή την προσπάθεια (συνάπτω άρθρο πάνω στο θέμα).

Ακόμα και οι "επιτυχημένες" πολεμικές επιχειρήσεις των Ελλήνων πολύ συχνά συνοδεύτηκαν από τέτοιες καταστοφές πού μόνο ξένες επεμβάσεις απέτρεψαν την ξανα-υποδούλωση μας. Αναφέρομαι π.χ. στόν εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε την επανάσταση του '21 και την ήττα μας από τον Ιμπραϊμ (οι ξένοι μας "έσωσαν" στο Ναυαρίνο), και την μικρασιατική καταστροφή που ακολούθησε τους "επιτυχημένους" (από εδαφική άποψη) Βαλκανικούς πολέμους. Ο μεγαλοιδεατισμός που οδήγησε στη μικρασιατική καταστροφή κάθε άλλο παρά πρέπει να λαμβάνεται σαν "λάθος τακτικής". Είναι η λογική (και συναισθηματική) συνέπεια της εφαρμογής της θέσεως ότι τα στρατιωτικά μέσα είναι κλειδί στηδιαφύλαξη και ανάπτυξη του Ελληνισμού.
 

5. Κατά την Επί του Όρους Ομιλία του Χριστού "μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην". Αυτοί μακροπρόθεσμα εξυπηρετούν καλύτερα την δικαιοσύνη εφαρμόζοντας την άλλη διδαχή της Επί του Όρους Ομιλίας, "Εγώ δε λέγω υμίν μη αντιστήναι τώ πονηρώ' αλλ'... όστις σε αγγαρεύσει μίλιον εν,ύπαγε μετ' αυτού δύο".

Σχεδόν ο κάθε πολίτης του Δυτικού κόσμου ξέρει την εντολή ''Τω τύπτωντι σου τη μιά σιαγώνα στρέψον αυτώ και την άλλην''από την "επί του όρους ομιλία" (στην οποία αναφέρομαι παρακάτω ως ''η Ομιλία''. Σχεδόν όλοι τη θεωρούν ιδεαλισμό, ''μόνο για τους αγίους''. Οι περισσότερες Χριστιανικές εκκλησίες την αναγνωρίζουν μεν, αλλά υπό τέτοιους περιορισμούς πού να αποκλείουν κάθε της κοινωνική εφαρμογή η επίπτωση. Ως κοινωνίες, έχουμε ευνουχίσει την Ομιλία. Το πιό τεράστιο, το πιό καθημερινό εμπόδιο εμπόδιο για την εφαρμογή της είναι η πίστη ότι το να στρέψει κανείς την άλλη σιαγόνα επιφέρει βασικά ταπείνωση του θύματος και αποθράσυνση του δράστη: "Μπορεί να πάμε έτσι στον παράδεισο, αλλά θα χαθεί ο Ελληνισμός, θα μας σφάξουν τα παιδιά οι εχθροί μας".

Η πρώτη αντίρρηση σε αυτή την "πασιφανή" αλήθεια είναι ηθική και θεολογική: Ο Χριστός και βέβαια ήξερε αυτή την άποψη. Δεν είναι μόνο άποψη της κοινής λογικής της προστασίας του Δικαίου, είναι και αυτή της Παλαιάς Διαθήκης, της οποίας τους 'νόμους' ο Χριστός δραματικά αναβαθμίζει στην Ομιλία. Το ''μη αντιστήναι τω πονηρώ'' αντιφάσκει με το πνεύμα της Παλαιάς Διαθήκης όσο και με της εποχής μας: και στα δύο η υπεράσπιση της δικαιοσύνης είναι ''σκοπός που αγιάζει'' ένοπλα, βίαια μέσα. Η Ομιλία όμως ερμηνεύει αυτή την αντίφαση: ''ούκ ήλθον καταλύσαι [τον νόμον], αλλά πληρώσαι''. Στο συγκεκριμένο μας θέμα, το ''μη αντιστείναι τώ πονηρώ'' δεν έρχεται να θυσιάσει την δικαιοσύνη (''fairness'') του ''οφθαλμόν αντί οφθαλμού'' στον βωμό κάποιας παθητικής πραότητας. Έρχεται να εξυπηρετήσει τη δικαιοσύνη, γιατί αυτοί που εμπνέονται από την Ομιλία είναι οι ''πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην'', οι ''δεδιωγμένοι ένεκενδικαιοσύνης''.

Πως όμως είναι δυνατόν ο ''μη αντιστάμενος τω πονηρώ'' να εξυπηρετήσει τη δικαιοσύνη, με τη στάση του να μην αποθρασύνει τον δράστη της αδικίας, να μην προκαλέσει τον πλήρη εξευτελισμό του θύματος; Πρώτα ας γυρίσουμε στο ιστορικό πλάνο, και να δείξουμε το αντίθετο. Δεν ήταν η μη-βία των Συμμάχων αλλά ήταν η στρατιωτική νίκη τους στον α' ΠΠ, και ο εξευτελισμός των Γερμανών, που αντί να ''δώσει ένα μάθημα'' στους τελευταίους, άνοιξε, εν καιρώ, τις πύλες στο Ναζισμό. Επιστρέφοντας στο Χριστιανισμό, η Ομιλία δεν μας περιγράφει το μηχανισμό του πως εξυπηρετείται η δικαιοσύνη, ενώ μας λέει επανειλημένα ότι αυτοί που ακολουθούν τις εντολές της Ομιλίας πρέπει να περιμένουν πνευματικές αμοιβές. Όμως η ιστορία δεν τελειώνει εκεί : τα αποτελέσματα της εφαρμογής της Χριστιανικής μη-βίας δοκιμάζονται άμεσα (και έτσι περιγράφονται έμμεσα) στην ίδια τη ζωή του Ιησού, των πρώτων τριών αιώνων της Χριστιανικής ιστορίας και, πολύ πιό πρόσφατα, στις ιστορίες της ζωής του Γκάντι, του Κίγκ και των οπαδών τους.

Ο Ιησούς, ως γνωστόν, δεν αντιστάθηκε στη βίαιη σύλληψη στο Όρος των Ελαιών. Αντίθετα, απαγόρευσε στους μαθητές να αντισταθούν βίαια : ''απόστρεψόν σου τη μάχαιραν είς τον τόπον αυτής' πάντες γάρ οι λαμβάνοντες μάχαιραν εν μαχαίρα αποθανούνται ''. Σύλληψη που κατέληξε σε μαρτυρικό θάνατο. Με παρόμοιο τρόπο ο Σωκράτης αρνήθηκε να δραπετεύσει απο την θανατική καταδίκη, και εκτελέστηκε. Με παρόμοιο τρόπο οι πρώτοι Χριστιανοί δεν αντιστάθηκαν βίαια στους διωγμούς. Αυτό όμως που έμεινε, που όχι μόνο επέζησε αλλά με το δικό του τρόπο θριάμβευσε ήταν το Δίκαιο. Δεν μιλάμε τώρα πιά γιά δίκαιο στο ατομικό επίπεδο, δε μιλάμε πιά για δίκαιο ανταπόδοσης, δίκαιο στο οποίο πληρώνει κανείς πρόστιμο για τις παραβάσεις του. Το Δίκαιο που ακολουθεί την εφαρμογήτης Ομιλίας δεν ανταποδίδει πληγή σε πληγή, αλλά θεραπεύει τις πληγές και εγκαθιστά ένα καινούριο κατεστημένο εκπολιτισμού και σεβασμού στον άνθρωπο από το οποίο όλοι ωφελούνται. Στην εποχή μας ο Μ.Λ. Κίγκ που πρέσβεβε την φυλετική ισότητα δολοφονήθηκε (όπως και ο Ιησούς, όπως και ο Γκάντι) αλλά η δολοφονία αυτή βοήθησε την ανάπτυξη της φυλετικής ισότητας. Αυτό το στοιχείο Δικαίου απαθανατίστηκε μάλιστα στον εορτασμό της επίσημης '' Ημέρας Μ.Λ.Κίγκ '' στις ΗΠΑ.

Ίσως κάποιοι θρησκευόμενοι ισχυρισθούν ότι η επικράτηση του Δικαίου με τη μορφή της διάδοσης μιάς πιό δίκαιας κατάστασης, διδασκαλίας, πίστης, τρόπου ζωής που επακολούθησε τη δολοφονία του Ιησού και σε μικρότερο βαθμό του Κίγκ η του Γκάντι δεν αποτελεί αποτέλεσμα της εφαρμογής της διδασκαλίας τους αλλά άμεση θεϊκή παρέμβαση. Θα τους απαντήσω, ακολουθώντας τον Γκάντι, ότι όταν κανείς απ' τη μιά εργάζεται σταθερά γιά το δίκαιο και την ειρήνη και απ' την άλλη μεριά δεν υποβαθμίζει, δεν μάχεται, δεν κατηγορεί τους ''εχθρούς'' του τότε σιγά σιγά αγγίζει την ανθρώπινη πλευρά πολλών, ακόμη και ανάμεσα στους ''εχθρούς'' του. Κι όταν οι ''εχθροί'' νιώθουν αγάπη και, κυρίως, σεβασμό, σιγά σιγά κάτι αλλάζει. Αυτός, ψυχολογικά, είναι ο μηχανισμός εργασίας της μαρτυρίας (και όχι απλά του μαρτυρίου, που μπορεί μακροπρόθεσμα να είναι στείρο).

Μια πολύ σημαντική ερώτηση παρουσιάζεται: Ποιός είναι ο ''εχθρός'' μας της εντολής ''αγαπάτε τους εχθρούς υμών''; Σε μιά πρόσφατη συνεδρίαση του Συλλόγου Κυπριακών, Ελληνικών και Τουρκικών Θεμάτων (Αγγλίας) κάποιος είπεότι η λύση του Κυπρικού είναι να χωρίσουμε την Κύπρο στα τρία ! Ενα μέρος για τους Τουρκοκύπριους που δεν αντέχουν τους Έλληνες, ένα για τους Ελληνοκύπριους που δεν αντέχουν τους Τούρκους, και ένα για όσους θέλουν ναζήσουν μαζί ειρηνικά ! Αυτός ο αστειισμός δείχνει πόσο ''εχθρός'' μπορεί θαυμάσια να είναι κάποιος από το ίδιο έθνος η ομάδα. Ο εχθρός του ''Αντιρρησία συνείδησης'' είναι συχνότατα αυτός πού διαφωνεί μαζί του, που πιστεύει στην στρατιωτική άμυνα. Με τη σειρά του αυτός με τον οποίο οι αντιρρησίες διαφωνούν τους θεωρεί προδότες. Έτσι το ''αγαπάτε τους εχθρούς'' σημαίνει ότι όχι μόνο πρέπει να κάνουμε την μεγάλη προσπάθεια να ευεργετήσουμε τους παραδοσιακούς μας εχθρούς αλλά συγχρόνως να ευεργετούμε (αντί να υπονομέψουμε) αυτούς με τους οποίους διαφωνούμε. Ο Ειρηνιστής έχει καθήκον να ''υπάγει δύο μίλια'' με τους στρατιωτικούς του αδελφούς.
 

6. Η μετουσίωση της ύψιστης αρχής της αγάπης προς τους 'εχθρούς' σε πράξη είναι καθήκον του κάθε πολίτη.

Το Σύνταγμα καθιστά χρέος του κάθε πολίτη την υπεράσπιση της χώρας. Αυτό μέχρι σήμερα σημαίνει ότι ο κάθε άνδρας έχει υποχρέωση στρατιωτικής θητείας. Γενικότερα, η αφωσίωση του Ελληνισμού στην υπεράσπιση της χώρας με φονικά μέσα πιθανότατα, όπως ανέπτυξα παραπάνω, βλάπτει μακροπρόθεσμα την ασφάλεια της χώρας και της ανατολικής μεσογείου / βαλκανίων. Θα αναπτύξω πως αυτή η αφωσίωση στα στρατιωτικά μέσα κλιμακώνει την ένταση και αποσπά από την εδραίωση της Ειρήνης. Στη συνέχεια θα παρουσιάσω πώς ο πολίτης μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια με ειρηνικά, μη-βίαια μέσα.

Η αφοσίωση των λαών στην στρατιωτική υπεράσπιση της χώρας οδηγεί σε κλιμάκωση της έντασης, στην περίπτωσή μας ιδιαίτερα με την Τουρκία. Το δόγμα ότι η αμυνα του Ελληνισμού πρέπει να μπορεί να στηριχθεί στα όπλα οδηγεί με μαθηματική λογική στην κλιμάκωση των εξοπλισμών. Τα πρόσφατα γεγονότα με τους πυραύλους SS300 υπογραμμίζουν πως οι εξοπλισμοί μπορεί να εντείνουν την ένταση με την Τουρκία. Η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν εμπλακεί σε έναν αγώνα εξοπλισμών που καμία απ'τις δύο δεν συμφέρει, ούτε οικονομικά ούτε με κανένα άλλο τρόπο. Μιάς και θεωρήσει κανείς ότι το έθνος δεν μπορεί να είναι ασφαλές πάρα μόνο αν διαθέτει στρατιωτική ισοπαλία, η ακόμα υπεροχή, με τους "γείτονες" που το απειλούν, τότε ο αγώνας των εξοπλισμών γίνεται αναπόφευκτος. Οι εξοπλισμοί της μίας πλευράς γίνονται λόγος (και πρόφαση) για περισσότερους εξοπλισμούς της άλλης. Υπάρχουν πολλές άλλες παράμετροι που συντείνουν στην αύξηση των εξοπλισμών, αλλά αυτοί δεν αναιρούν το ότι οι εξοπλισμοί εντείνουν την πολιτική ένταση κι έτσι μπορεί να φέρουν τον πόλεμο πιό κοντά, παρά να τον αποτρέψουν.

Αυτή τη στιγμή ο μόνος τρόπος που έχει ο πολίτης να προσπαθήσει να συνεισφέρει προσωπικά στην ασφάλεια είναι η στρατιωτική θητεία. Δεν του προσφέρεται άλλη μέθοδος. Πρέπει να συμμετάσχει στο στρατό, να τον ζήσει, να λάβει μέρος στην νοοτροπία της φονικής άμυνας. Ο μέσος πολίτης δεν μπορεί ούτε καν να φανταστεί πως θα μπορούσε ειρηνικά να προσφέρει στην ασφάλεια. Η συμμετοχή στη στρατιωτική προάσπιση της χώρας μας αποσπά από την υποχρέωση του Έλληνα πολίτη να συνεισφέρει σοβαρά με ειρηνικά μέσα για τηνπροάσπιση του Ελληνισμού. Κι όχι μόνο του Ελληνισμού: αν εργαζόμαστε για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή πραγματοποιούμε το ''καλώς ποιήτε τοις μισούσιν υμάς'' της Ομιλίας !

Καλή η θεωρία, αλλά πως θα μπορούσε ο πολίτης να κάνει θητεία άοπλη και ειρηνική, που να συνεισφέρει στην ασφάλεια ευεργετώντας και εμάς και τους''εχθρούς'' ; Χρειαζόμαστε μια Θητεία Ειρήνης. Υπάρχουν ήδη πολλά παραδείγματα πως να γίνει αυτό. Ένα όμως πρόσφατο, θαυμάσιο παράδειγμα είναι η βοήθεια που η Ελλάδα και η Τουρκία αντάλλαξαν για τους σεισμοπαθείς. Αυτή η ειρηνική επέμβαση βοήθησε στην βελτίωση του κλίματος με την Τουρκία(κι έτσι απομάκρυνε τον κίνδυνο σύρραξης) πολύ αποτελεσματικότερα απ' ότι το ετοιμοπόλεμο του στρατού. Όμως τέτοιες ειρηνικές επεμβάσεις δεν είναι θεσμοθετημένες ούτε ανεπτυγμένες.

Πρέπει έτσι, πρώτα-πρώτα να αναπτύξουμε μια νέα Θητεία Ειρήνης. Το κράτος, και οι πολίτες, έχουν χρέος να εργαστούν σκληρά για αυτό το σκοπό. Πιστεύω, στηριζόμενος στα παραπάνω, ότι η Θητεία Ειρήνης πρέπει να αντικαταστήσει τη στρατιωτική το συντομότερο. Είναι όμως σημαντικό να γίνει έτσι ώστε να μην απειλεί αυτούς που (λανθασμένα κατά τη γνώμη μου) πιστεύουν στο στρατό,γιατί αλλιώς απλώς αντικαθιστούμε σαν εχθρούς τους Στρατιωτικούς αντί π.χ. των Τούρκων. Πρέπει όλοι που μπορούν να προσφέρουν στην ανάπτυξη της Θητείας Ειρήνης να αισθανθούν ελεύθεροι να το κάνουν. Από θεσμική άποψη πρέπει να καθιερώσουμε Υπουργείο Ειρηνικής Πρόληψης του Πολέμου και να ενισχύσουμε τις μη-κυβερνητικές οργανώσεις που εργάζονται για παρόμοιους σκοπούς.

Σε καιρό σχετικής ειρήνης, όπως σήμερα, η Θητεία Ειρήνης θα μπορούσε να συμπεριλάβει :
α. Ιατρικές και παραϊατρικές δραστηριότητες: περίθαλψη ''εχθρών'', κατ'επέκταση του παραδείγματος των σεισμοπαθών.
β. Νομικές υπηρεσίες - ανάλυση, έρευνα και διευθέτηση νομικών υποθέσεων σε χώρους όπως η Δυτική Θράκη ή ή Πόλη όπου δικαιώματα μειωνοτήτων απειλούνται.
γ. Εκπαιδευτικά επαγγέλματα - ανάλυση, έρευνα και εφαρμογή προγραμμάτων Ειρήνης μέσα απ' την εκπαίδευση. Θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να στέλνουμε πολίτες σε ξένα σχολεία και να δεχόμαστε ξένους σε δικά μας σχολεία για να απαντούν ερωτήσεις μαθητών.
δ. Δημοσιογραφία. Αυτός είναι ο πιό σημαντικός τομέας οπού πρέπει νααναπτυχθεί Θητεία Ειρήνης, γιατί ο δημοσιογραφικός χώρος διαμορφώνει και αντικατοπτρίζει την κοινή γνώμη. Στην αρχή του κάθε πολέμου και οι δύο πλευρές έχουν η καθεμιά με το μέρος της την κοινή της γνώμη. Πρέπει λοιπόν να αυξηθεί σημαντικά η κατανόηση έτσι ώστε η κοινή γνώμη να έχει πολύ καλύτερη επίγνωση των αιτιών και επιπτώσεων των θέσεών της, και ακόμα πιό πολύ να έχει επίγνωση των θέσεων και προβλημάτων των ''εχθρών'' της.
ε. Βοηθητικές υπηρεσίες σε οργανισμούς (όπως π.χ. ο Σύλλογος Κυπριακών, Ελληνικών και Τουρκίκων Θεμάτων) που εργάζονται ήδη για την αλληλοκατανόηση στην περιοχή μας.
στ. Υπηρεσία σε διεθνή σώματα όπως ο Οργανισμός Ευρωπαϊκής Συνεργασίας και Αναπτύξεως που επίσης εργάζονται για την ειρήνη και ασφάλεια των ευρωπαικών χωρών.
Αυτά είναι παραδείγματα μόνο από τους χώρους που έτυχε να έχω προσωπική επαφή. Σχεδόν ο καθένας θα μπορούσε με τις επαγγελματικές και προσωπικές του ικανότητες να συνεισφέρει σε Θητεία Ειρήνης. Το πιό σημαντικό είναι συνεχώς να αξιολογούμε και να αναπτύσσουμε το θεσμό, να μην τον αφήσουμε να γίνει απολίθωμα οργανισμού. Ίσως πάρα πολλοί να προτιμούσαν να υπηρετήσουν την πατρίδα τους με τέτοιους τρόπους, αντί με τα όπλα.

Σε καιρό αναβρασμού και σύρραξης, μιά Θητεία Ειρήνης θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικότατη, όπως απέδειξαν αυτοί που ακολούθησαν τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ η τον Μαχάτμα Γκάντι. Θα πρέπει ο κάθε πολίτης να μπορεί να σταθεί σταθερός γιά το δίκαιο και την ειρήνη χωρίς να υποβαθμίζει, να μάχεται, να απειλεί ''εχθρούς''. Ο Γκάντι πίστευε ότι η (ένοπλη) αποικιοκρατική κατοχή της Ινδίας από τους Βρεττανούς ήταν άδικη, εκμεταλλευτική και καταπιεστική - ήταν δηλαδή σκλαβιά. Απαίτησε λοιπόν την ανεξαρτησία, και κινητοποίησε τεράστιες μάζες Ινδικού λαού να διαμαρτυρηθούν, να απεργήσουν και να δηλώσουν συμβολικά ότι οι Ινδίες δεν ανοίκαν πιά στους Βρεττανούς, αλλά στους ντόπιους κατοίκους. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό όμως του Γκάντι ήταν ότι απαίτησε από το λαό τη μη-βία. Οι Βρεττανοί έφυγαν. Μιά Θητεία Ειρήνης λοιπόν θα εξασκούσε τους πολίτες σε τέτοια ακριβώς μέτρα: να αντιμετωπίζουν τον τυχόν εισβολέα με τη μη-βία.

Μη-βίαιες μέθοδοι έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται πιο πρόσφατα στον κόσμο με καλύτερα αποτελέσματα απ' ότι συνήθως πιστεύεται. Ένα σημαντικό παράδειγμα είναι οι ''παρατηρητές'' των διεθνών οργανισμών. Σε περιοχές που πιθανόν να κατρακυλήσουν στην αιματοχυσία, η παρουσία αρκετά μεγάλου αριθμού ουδετέρων ''παρατηρητών'' ενεργεί σαν μάτια του κόσμου και συνείδηση των ντόπιων. Οι παρατηρητές αυτοί εκτελούν επικίνδυνη αποστολή και φορές - φορές σκοτώνονται. Πολλές φορές όμως η παρουσία τους και μόνο αποτρέπει βιαιοπραγίες.

Ας μη γελιόμαστε όμως. Ο Χριστιανισμός άρχισε ειρηνιστικά εδώ και 2000 χρόνια, και οι Ινδίες ήταν Ινδίες. Ο θεσμός των ουδέτερων παρατηρητών βρίσκεται σε εξέλιξη. Τα παραπάνω δείχνουν ότι η μη-βία είναι εκλογή που έχουμε, που μας είναι ανοικτή, και που πρέπει να εφαρμόζουμε σε καιρούς σχετικής ειρήνης. Το σημαντικό όμως είναι να τονίσουμε ότι η μετουσίωση της αρχής της αγάπης προς τους εχθρούς σε πράξη δεν είναι έτοιμη συνταγή αλλά μεγάλο ταξίδι στο οποίο όλοι έχουμε την υποχρέωση να ξεκινήσουμε.
 

7. Στις ακραίες και σπάνιες περιπτώσεις γενοκτονίας η ειρηνιστική θέση συνεπάγεται τεράστιες θυσίες και η εύρεση κατάλληλου τρόπου εφαρμογής της χρειάζεται τεράστια προσπάθεια.

Η γενοκτονία, η σφαγή των Εβραίων είναι ένα απο τα πιό οδυνηρά γεγονότα της Ιστορίας, μαζί με τη γενοκτονία των Ινδιάνων της Αμερικής (πολύ πιό ''πετυχυμένης'') και αυτής των Αρμενίων. Ένας Άγγλος στρατιώτης έγραψε στο ημερολόγιό του μετά την απελευθέρωση ενός Ναζιστικού στρατοπέδου θανάτου ('συγκεντρώσεως'), "τώρα θυμάται κανείς γιατί πολεμάμε". Στην περίπτωση αυτή τα φονικά - στρατιωτικά μέσα φαίνεται να περιόρισαν τη διάρκεια της γενοκτονίας (αν και πολλοί πιστεύουν ότι την επεύσπευσαν και αύξησαν την έντασή της) . Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ο φονικός-στρατιωτικός αγώνας κατά του Ναζισμού είχε πράγματι γιγαντιαίες διαστάσεις. Ένας ίσης η μεγαλύτερης έκτασης μη-βίαιος αγώνα θα χρειαζόταν για την αντιμετώπιση του Ναζισμού. Πρέπει να φανταστούμε έναν μη-βίαιο αγώνα με συμμετοχή κάθε σχεδόν μη-Ναζιστή πολίτη, κάτω από μη-βίαους De Gaul και Churchill. Ένας μη-βίαιος αγώνας θα στηριζόταν από τη μιά μεριά στον μη-πόλεμο με τους Ναζί, αλλά από την άλλη σε μιά ενεργητικότατη αντίρρηση (πολιτικά μη-συνεργασία, διαμαρτυρία ...) μ' αυτούς. Κάτι τέτοιο πρέσβευε ο Μαχάτμα Γκάντι, αλλά μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε για το πως θα μεγάλωνε και θα εξελισσόταν ένας τέτοιος μη-βίαιος αγώνας. Πιθανότατα να χρειαζόταν νέφη μαρτύρων και βροχή μαρτυρίας, αν όχι ωκαιανοί μαρτυρίου.

Η στρατιωτική αντίσταση στο Ναζισμό δεν είχε ως μόνο, η ακόμα ως κύριο, αποτέλεσμα την ελευθερία και ευημερία. Στην Ελλάδα, η ένοπλοι αντιστασιακοί ήταν αυτοί που πολέμησαν στον εμφύλιο σπαραγμό. Ο εμφύλιος πόλεμος του '45-'49 δεν ακολούθησε τον β' Π.Π. κατά τύχη, αλλά έγινε δυνατός μόνο και μόνο επειδή δύο μεγάλες ομάδες του έθνους ('εθνικόφρονες' και 'κουμμουνιστές') είχαν τα μέσα και νόμιζαν πως είχαν το χρέος και το δικαίωμα να υπερασπίσουν το συμφέρον του Ελληνισμού (όπως η καθεμιά πλευρά το έβλεπε) δια των όπλων.

Στην παγκόσμια σκηνή η στρατιωτική νίκη στον β' ΠΠ οδήγησε και τους Δυτικούς συν-μάχους και τους Σοβιετικούς στην πεποίθηση, διάχυτη σήμερα στα Αγγλικά τουλάχιστον δημοφιλή μέσα, ότι είναι σωτήρες του Κόσμου και της Ελευθερίας και σε ολέθριες συνέπειες ιδίως στον λεγόμενο Τρίτο κόσμο. Αυτός αποτελεί από τότε πεδίο αιματοχυσίας και συγκρούσεων και της τρομακτικότερης φτώχειας και αδικίας. Η διά των όπλων επικράτηση του Φιλελευθερισμού και Κομμουνισμού επί του Ναζισμού μας κληρονόμησε απ' ευθείας τη νοοτροπία του Βιετνάμ, του Αφγανιστάν, χίλιων-δυό άλλων συγκρούσεων και, στα δικά μας, των Αριστερών ανταρτών όσο και των εθνικοφρόνων συνταγματαρχών. Τώρα οι κοσμοσωτήρες, πλανητάρχες και φρουροί της μεταψυχροπολεμικής νέας τάξης αναρρωτιούνται (ακριβώς όπως κατά την αποικιοκρατία) γιατί άραγε σπαράσσονται οι ''βάρβαροι'' μεταξύ τους. Σαν να μήν τους εξόπλισαν οι ίδιοι, σαν να μην τους χρησιμοποίησαν σαν πιόνια κατά τον ψυχρό πόλεμο. Οι Αγγλοσάξωνες για παράδειγμα ανησυχούν για την καινούρια πυρηνική Ινδο-πακιστανική διαμάχη. Λες και οι Ινδοί η οι Πακιστανοί έδειξαν στον κόσμο ότι η σφαγή των αμάχων της Χιροσίμα ήταν μέσο που αγίασαν οι συμμαχικοί σκοποί.

Και πάλι όμως η τραγωδία αυτή μας αφήνει περισσότερα ερωτήματα απ' όσες απαντήσεις. Είμαστε όλοι άνθρωποι, και είμαστε όλοι ικανοί να διαπράξουμε σφαγές και ολοκαυτώματα. Αν δεν αποκυρήξουμε τα βίαια μέσα πάντα θα δημιουργούμε ευκαιρίες ολοκαυτώματων, σφαγών, γενοκτονίας. Έχουμε και πάλι πάρα πολύ δουλειά μπροστά μας για να βρούμε πως ακριβώς να επέμβουμε στις γενοκτονίες.
 
 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ


Η ένοπλη άμυνα (σ' αντίθεση με την συνηθισμένη ερμηνεία) πιθανότατα αποτελεί κίνδυνο για τους Έλληνες. Η υπεράσπιση του Ελληνισμού δια των όπλων συμβάλει στην κλιμάκωση της έντασης, έχει συμβάλει επανειλειμένα σε εθνικούς σπαραγμούς, δικτατορίες και εθνικές τραγωδίες και αντιτίθεται βασικά στη Χριστιανική διδαχή του ''μη αντιστήναι τώ πονηρώ ''. Ο κάθε πολίτης έχει έτσι την υποχρέωση (πόσο μάλλον το δικαίωμα) να θέσει τη ζωή του ''εχθρού'' συνανθρώπου του και το μακροπρόθεσμο συμφέρον φίλων και εχθρών πολύ υψηλότρα από την όποια βραχυπρόθεσμη εδαφική ακαιρεότητα και εθνική κυριαρχία. Ο Στρατός πολλές φορές εργάστηκε σκληρά και έκανε τρομακτικές θυσίες για το Δίκαιο. Ο πολίτης πρέπει να εργαστεί ακόμα σκληρότερα και να θέσει τον εαυτό του, αν χρειαστεί, σε εξίσου μεγάλους κινδύνους για την μη-βίαιη υπεράσπιση ενός καινούριου Δικαίου.
 
 

[Όλα τα βιβλικά χωρία σε εισαγωγικά, εκτός αν διευκρινίζω διαφορετικά, είναι από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, ιδιαίτερα το κεφάλαιο Ε' ]